Blik op hulp

Eropaf met de geitenwollensokkenbrigade! (Column)

Eropaf met de geitenwollensokkenbrigade! (Column)
mei 14
11:49 2014
carin wevers column

Drs. Carin Wevers is vrijdenker, filosoof, docent aan Zuyd Hogeschool en vaste columnist van Blik op Hulp

Hoewel het woord doorgaans gebruikt wordt om een bepaalde generatie hulpverleners weg te zetten als een niet serieus te nemen groep vage figuren, die onder het genot van flinke hoeveelheden hasj en andere bewustzijnverruimende middelen de landelijke politiek en hun eigen positie daarin bespraken, wil ik in deze column een lans breken voor de geitenwollensokkenbrigade. Wat mij betreft is het een echte geuzennaam geworden. En ik geef het maar meteen toe: ik ben ook zo’n geitenwollensok en ja, ik draag ze dagelijks: elk jaar krijg ik van mijn moeder – die inmiddels 79 jaar is – een vers gebreid paar. Opgeleid in Amsterdam in het begin van de jaren ’80 op de eerste  academie voor maatschappelijk werk van Nederland: De Karthuizer.  Daar leerde ik wat ‘politiserende hulpverlening’ is. Daar leerde ik dat het persoonlijke politiek is, dat mensen er niet voor kiezen om in de shit terecht te komen en dat elke samenleving de criminaliteit krijgt die zij verdient.

Eenmaal werkzaam in de praktijk kraakten we met woningzoekenden leegstaande panden, bezetten we samen met cliënten het arbeidsbureau en de sociale diensten en eisten we banen en uitkeringen voor onze doelgroepen, regelden we met rechters de eerste alternatieve straffen en onderhandelden we met gemeenten en politie over hangplekken voor jongeren. Met de wijkagent werden afspraken gemaakt over de maximaal te verkopen hoeveelheid softdrugs in onze jongerencentra. Van deze hasjopbrengsten organiseerden we horecacursussen en andere activiteiten.

De hulpverlener van toen was sociaal bewogen. Hij volgde de politiek, las de kranten en nam duidelijk stelling in maatschappelijke vraagstukken waarin hij het opnam voor de underdog, de uitgestotene, de junkie, de zwerver, de dolende ziel, de eerste illegaal. Hij nam het op voor al diegenen die om welke reden dan ook zelf hun stem niet konden laten horen.

Demonstrerende hulpverleners

En hoe staat het anno 2014 met de sociale bewogenheid van onze hulpverleners? Hoe politiek geëngageerd zijn zij? Staan onze hulpverleners op de barricades bij de zoveelste bezuiniging in de zorg?  Is er gestaakt omdat we zien dat onze cliënten in de kou staan? Bezetten de hulpverleners de verzorgingstehuizen omdat ze het niet meer uit kunnen leggen aan meneer Janssen van 88 dat hij, omdat hij niet in het juiste zorgzwaartepakket valt, weer op zichzelf moet gaan wonen? Nee, dat doen ze niet. Liever gaan de hulpverleners op cursus om te leren hoe ze cliënten de tegenstrijdige maatregel moeten uitleggen, dat de overheid het heel goed vindt dat je in je eigen netwerk zoekt naar oplossingen voor je zorgvraag, maar dat je wel gekort wordt op je AOW als je iemand vindt die die zorg op zich wil nemen en jou in huis neemt.

Naast wat zwakke protesten uit de thuiszorg heb ik weinig gezien van demonstrerende hulpverleners. En daarbij zij opgemerkt dat de thuiszorgmedewerkers toch in de eerste plaats protesteerden voor behoud van eigen werk en loonsverhoging. Hoe legitiem dat ook is, het is toch iets anders dan opkomen voor de belangen van je doelgroep.

Politiek een privézaak

Toen ik na de laatste gemeenteraadsverkiezingen aan mijn eerstejaars studenten Social Work vroeg wie er gestemd had, stak slechts de helft van hen de hand op. De andere helft gaf als reden dat politiek niets voor hen was, dat ze geen zin hadden of het toch geen zin had om te stemmen, dat  ze er te weinig verstand van hadden.  En trouwens, waarom stelde ik die vraag eigenlijk? Stemmen was toch zeker een privézaak?

Van de groep die wel gestemd had, had een deel PVV gestemd.

Ik ben er nog niet uit wat ik erger vind.

Kunnen we dat de studenten kwalijk nemen? Nee, dat kunnen we niet. Als studenten niet maatschappelijk betrokken zijn, als ze niet weten wat het belang is van stemmen, als ze bij het begrip ‘politiek’ denken aan iets vaags dat zich in Den Haag afspeelt, dan ligt dat aan al diegenen die deze studenten hebben gevormd en vormen. Dan kunnen we niet anders concluderen dan dat er iets belangrijks is verdwenen uit het curriculum van de sociale opleidingen.

Als je op de website van Movisie  – hét kenniscentrum voor sociale vraagstukken in Nederland – kijkt en zoekt op het begrip ‘maatschappijkritiek,’ dan krijg je nul meldingen. Zoek je op marktwerking: twee meldingen, waarbij het in één artikel gaat over te weinig marktwerking.

In heel Nederland is er in het HBO geen lectoraat dat zich expliciet bezig houdt met marktwerking in zorg en welzijn. Geen lectoraat dat zich bezig houdt met ‘de politiek van zorg en welzijn’.

Wel zijn we met zijn allen cursussen, workshops en congressen aan het organiseren en volgen over de vraag hoe we alle overheidsmaatregelen zo goed mogelijk kunnen invullen en uitvoeren:  “Tijdens de cursus leert u te werken volgens de 8 bakens van Welzijn Nieuwe Stijl”, zo is te lezen op de site van Hogeschool Windesheim.

Nooit gaat het over de vraag of we de bakens wel moeten invullen en uitvoeren.

geitenwollensokken brigade

Foto: Noricum

Ik wacht nog op een congres met als titel “Het negende baken Welzijn Nieuwe Stijl: Samen EROPAF – Politieke beïnvloeding met en voor cliënten”. Als dat congres er komt dan wil ik wel “ter leringh ende vermaeck” een workshop fairtrade hennepsokken breien geven.

Drs. Carin Wevers is vrijdenker, filosoof, docent aan Zuyd Hogeschool en vaste columnist van Blik op Hulp

Interessante column? Meld u dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief en mis nooit meer iets!

Soortgelijke artikelen

14 Reacties

  1. Charles Beetz
    Charles Beetz mei 27, 17:12

    Geitenwollensokkenbrigade als geuzennaam, geweldig!!! Leve Carin Wevers en Den Turck!!!!!!!

    Reageer op deze reactie
  2. charles beetz
    charles beetz mei 26, 14:03

    Carin Wevers, je bent een held naar m’n hart!!!!!!
    33 Jaar politiserend, emancipatorisch of hoe het ook gaat heten: BELANGENBEHARTIGING!!!

    Reageer op deze reactie
  3. Bert Katerberg
    Bert Katerberg mei 20, 11:24

    Jos van der Lans schreef in 2005 een artikel dat hier mooi op aansluit

    ” Softies waren we, die getooid in tweedehands kleren en geitenwollen sokken het koninkrijk der agogen wilden vestigen. Ideologen van de zachte krachten waren we, in de ban van wollige idealen, blind voor de realiteit ”

    http://www.josvdlans.nl/jaren70/index.html

    Reageer op deze reactie
  4. Laurens van Voorst
    Laurens van Voorst mei 19, 08:29

    Geiten hebben geen wol, geiten hebben haar. Geitenharensokken zijn het dus. En nee, die correctie is niet flauw. Want zoals de zelfbenoemde vrijdenkster weinig weet van de sokken van weleer, zo is het beeld van de hulpverleners uit die tijd ook incorrect. Geromantiseerd is het. Ja, de hulpverleners waren politiek geëngageerd – maar of dat ergens toe leidde? Waren hun cliënten dankzij dat engagement beter af?

    Het was, wat ik me herinner, een engagement van niks. Een engagement van nachtenlang discussiëren over de verschillen tussen de splinters van PPR, PSP en CPN en soortgelijk zinloos gebabbel. En in zaaltjes vanuit de welzijnswerker ‘naar de burger toe best wel een stukje bewustzijn’ tot stand brengen. Een vriend van me probeerde in die tijd wat in het jongerenwerk en dat kwam er op neer dat ie avond na avond bier met jongeren dronk. ‘Om een band op te bouwen.’ Elke avond moest hij weer opnieuw beginnen, want kon hij zich niks meer herinneren van de avond daarvoor.

    Dan nu een anekdote.

    Eind jaren zeventig ontdekten wat opbouwwerkers in de stad waar ik toen woonde, dat veel mensen in de achterstandswijken maar moeilijk rond konden komen. Tijdens een buurtvergadering had iemand zelfs om concrete hulp gevraagd. ‘Ik doe onderhand meer paneermeel in het gehakt dan gehakt’, zei een vrouw. ‘Kunnen maatschappelijk werkers of andere hulpverleners me bijstaan? Me vertellen hoe ik rond moet komen? Of hoe ik aan meer geld kan komen?’

    Het signaal werd snel opgepakt. De geitenharen sokken organiseerde een protestactie. Ze trokken door de achterstandswijken met spandoeken. Dat het zo niet langer kon. En echt waar: de shag rokende welzijnsmannen en welzijnsvrouwen wilden principieel niet meer doen dan dat. ‘Hulp bieden legitimeert de armoede, dat moeten we niet willen’.

    Dat was het welzijnswerk van de jaren zeventig. Heel hard boe roepen en daarna moesten de mensen maar zien. Of meer paneermeel kopen.

    (Voor wie dit een karikatuur vindt: ik ben niet begonnen)

    Reageer op deze reactie
    • Carin Wevers
      Carin Wevers mei 19, 20:29

      Ik heb erom moeten lachen. Je hebt een punt hier, maar het is wat jezelf zegt: een karikatuur. En het is de overheersende karikatuur. En daar heb ik een ander beeld of karikatuur zo je wilt, tegenover willen zetten. Want hoewel elke hulpverlener uit die tijd dit soort anekdotes kan melden, werd er wel geprotesteerd SAMEN met cliënten. En het was niet allemaal holle retoriek.
      En elke hulpverlener nu kan vertellen hoe hij wel eens een client zwaarder heeft gediagnosticeerd, hoger heeft geïndiceerd om meer geld los te krijgen. Wordt dat straks ook zo’n cliché?

      Reageer op deze reactie
      • Ferry Kooij
        Ferry Kooij mei 20, 16:05

        Je hebt een goed betoog neergezet. En historisch ook juist. Maar dat weet je alleen als je 50 jaar of ouder bent. Voor de jongere generaties gelden heel andere tijden en ik vind het best teleurstellend als ik zie/hoor hoe tegenwoordig op het VWO de historische context over mens en maatschappij wordt neergezet. Ik doe mijn best als vader om de ontbrekende informatie erbij te vertellen. Dat zie ik niet veel leeftijdgenoten doen, overigens. It’s all about de centjes Carin. Een hulpverlener die kritisch is en zich buiten de paden van het procesmatig werken begeeft zit weggereorganiseerd thuis, al dan niet net ontsnapt aan een burn-out. Ik klaag niet. Laat dat duidelijk zijn. Maar hoe dit verder afloopt en ik nog gewetensvol in deze sector kan werken? Dat is dus echt een vraagstuk van het leven. Ik sta open voor suggesties.

        Reageer op deze reactie
  5. Chipo
    Chipo mei 17, 16:09

    Door wie zijn die jongere hulpverleners opgevoed?

    Reageer op deze reactie
  6. Marjolein van Vessem
    Marjolein van Vessem mei 15, 19:13

    Een verademing, deze mening! Wanneer ik voorzichtig dit onderwerp aansnij bij mijn (jongere) collega’s krijg ik verbaasde blikken, wordt aangegeven dat ik moet begrijpen dat de maatschappij wel veranderd is en dat de overheid mij ook betaald dus…..

    Reageer op deze reactie
    • Jan Weijenborg
      Jan Weijenborg mei 18, 13:05

      Hoi Marjolein,
      Zullen we deze collum maar even aan alle P@A medewerkers bij Combiwel doormailen?
      En eens kijken of er binnen Combwel wat mee kunnen doen,

      groet, Jan

      Reageer op deze reactie
  7. Gemmy Tebben
    Gemmy Tebben mei 15, 17:26

    Tjakka! Dat geeft energie. Dus geen cursus, wel een Congres SAMEN EROPAF! Wat moet er gebeuren?

    Reageer op deze reactie
  8. Bram van Zandvoort
    Bram van Zandvoort mei 15, 14:34

    Ook in Spandex (u weet wel, van zo’n strakke nylon sport-pakjes) valt prima EROPAF te gaan. Iets meer van deze tijd wellicht, zolang de boodschap maar hetzelfde is. Dus verenig u Geitenwollensokken-met-Spandex-topjes. Voor de publieke zaak, die inmiddels compleet lijkt vergeven te zijn aan de markt. Ik kom graag koffie- en theeschenken (gratis! ook als er geen vraag naar is) op dat geweldige congres!

    Reageer op deze reactie
  9. Hans Zwetsloot
    Hans Zwetsloot mei 15, 14:30

    Ik ben blij met dit reveil van de Geitenwollensokkenbrigade anno 2014 waarbij de client weer centraal komt te staan!
    Als client en zorgverlener weer betrokken samen optrekken dan snijdt het mes voor de client en menig zorgverlener weer aan 2 kanten; het welzijn van de client komt dit ten goede en bevredigender werk en dus minder burn-out voor de zorgverlener!

    Reageer op deze reactie
  10. Truus Ten Boer
    Truus Ten Boer mei 15, 13:47

    Organiseren maar Dat Congres !! waarmee Kan ik Helpen ??

    Reageer op deze reactie
  11. Huup Peters
    Huup Peters mei 14, 15:27

    Ik ben het met Carin eens. Iets eerder dan zij in de jaren tachtig, hebben wij (studenten sociale academie Sittard) het vak politieke economie gerealiseerd. Dat zat in de lijn van het politiek vormings- en ontwikkelingswerk. In plaats van afgestudeerden die niets anders kennen dan marktdenken moet er absoluut ruimte komen voor afgestudeerden met een neo geitenwollensokken mentaliteit. Het echte opbouwwerk. Denk aan zorgcoöperaties van bewoners, de opzet van lokale ruilhandel met een erkenning van de sociale waarde ervan. Eigen regie betekent tegelijkertijd empowerment. Beslissingen die je aangaan, worden niet zonder jou genomen.

    Reageer op deze reactie

Schrijf een reactie