Blik op hulp

Kenmerken licht verstandelijke beperking (LVB) vaak gemist

Kenmerken licht verstandelijke beperking (LVB) vaak gemist

Kenmerken licht verstandelijke beperking (LVB) vaak gemist
februari 03
21:41 2017

De kenmerken van een licht verstandelijke beperking (LVB) worden door veel hulpverleners niet meteen herkend. Dat komt doordat er aan de buitenkant niets aan deze mensen te zien is. Ze zijn bovendien vaak expert in het verbergen van hun beperking.

Kenmerken van een licht verstandelijke beperking

kenmerken van een licht verstandelijke beperking jongen hond

Foto: Kristin Schmit (CC BY 2.0)

Wanneer strikt gekeken wordt naar de bestaande diagnostische criteria, zijn er twee kenmerken van een licht verstandelijke beperking. De persoon in kwestie moet een IQ van tussen de 55 en 70 hebben én er moet sprake zijn van een beperking in het sociaal aanpassingsvermogen. Het IQ-criterium is echter niet het belangrijkste bij het bepalen welke hulpverlening zij nodig hebben. Andere kenmerken van een licht verstandelijke beperking zijn immers veel bepalender voor de betekenis die het hebben van een LVB heeft voor iemands dagelijks leven. Wanneer mensen alleen een laag IQ hebben, maar niet de andere kenmerken van een licht verstandelijke beperking hebben, dan spreken we over zwakbegaafdheid.

Psychiatrische problemen

Het gebrekkig sociaal aanpassingsvermogen is veelal niet alleen een gevolg van de LVB, maar ook van bijkomende psychiatrische problematiek. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld persoonlijkheidsstoornissen. De diagnostiek van zulke stoornissen wordt vaak bemoeilijkt doordat de kenmerken van de licht verstandelijke beperking sterk lijken op de kenmerken van persoonlijkheidsproblematiek. De oorzaak ligt echter ergens anders. Andere kenmerken van een licht verstandelijke beperking zijn beïnvloedbaarheid en een gebrekkige impulscontrole. Daardoor zijn mensen met een LVB extra kwetsbaar wanneer het gaat om criminaliteit en verslavingsproblematiek.

Overvraging bij LVB

Zoals gezegd, is in de regel aan de uiterlijke kenmerken van deze mensen niet te zien dat zij een LVB hebben. Daardoor houden mensen waarmee ze in contact komen geen rekening met de kenmerken van hun licht verstandelijke beperking. Dat leidt vaak tot overvraging. Het gedrag dat daarmee samenhangt, lijkt dan vaak op psychiatrische problematiek. De oorzaak van dat gedrag is dan echter niet gelegen in een psychiatrisch probleem, maar in het gegeven dat zij willen voldoen aan niet-haalbare verwachtingen van hun sociale omgeving.

Gezinsproblematiek

Betrekkelijk vaak is er ook sprake van gezinsproblematiek bij deze doelgroep. Mensen met een LVB zijn bijvoorbeeld oververtegenwoordigd in multiprobleemgezinnen en / of zijn zogeheten KOPP-kinderen: kinderen van ouders met psychiatrische problematiek. Voor deze groep jongeren zijn interventies ontwikkeld waarbinnen rekening gehouden wordt met de kenmerken van een licht verstandelijke beperking. Ouders met een licht verstandelijke beperking schrijven opvoedproblemen ook vaker toe aan de eigenschappen van het kind in plaats van aan hun eigen opvoedvaardigheden. Bij kinderen met een LVB en psychische problemen blijkt het aanpakken van hun problemen via hun ouders effectief te zijn.

Kenmerken van een licht verstandelijke beperking in de communicatie

Wanneer je communiceert met mensen met een LVB, is het belangrijk om rekening te houden met de manier waarop de kenmerken van een licht verstandelijke beperking het gesprek beïnvloeden en hoe je boodschap begrepen wordt. De belangrijkste kenmerken waar je rekening mee zou moeten houden, zijn:

  • Mensen met een LVB hebben meer moeite met het verwerken van informatie. Ze snappen minder vlot en minder goed dan mensen zonder LVB;
  • Ze hebben vaker moeite met het onthouden van wat er gezegd is. Een belangrijk kenmerk van een licht verstandelijke beperking is dan ook dat deze mensen een slecht geheugen hebben;
  • Een beperkte woordenschat en een beperkt vermogen om zich uit te drukken zijn belangrijke kenmeren van een licht verstandelijke beperking;
  • De omgang met mensen is vaak moeilijk voor mensen met een LVB. Als gevolg van de andere kenmerken van een licht verstandelijke beperking, hebben ze moeite met zich verplaatsen in anderen. Daarnaast wordt hun gedrag vaak als te gereserveerd of juist niet gereserveerd genoeg gezien door de sociale omgeving;
  • Generaliseren van informatie die in de ene context is opgedaan naar de andere situatie, vinden zij moeilijk.

Deze kenmerken van een licht verstandelijke beperking maken deze mensen bijvoorbeeld ook in de toegang tot de zorg erg kwetsbaar.

Seksuele voorlichting

Vanwege deze communicatie-gerelateerde kenmerken van een licht verstandelijke beperking, is het geven van seksuele voorlichting een uitdaging. Tegelijkertijd is het bitter hard nodig, want door hun beïnvloedbaarheid, gebrekkige impulscontrole en moeite met het nemen van sociaal perspectief, vinden zij het moeilijk hun eigen seksuele grenzen en die van anderen te herkennen en te respecteren. Ten aanzien van de voorlichting aan jongeren met een LVB wordt dan ook onder meer aangeraden om veel met boeken, plaatjes, video’s en spelvormen te werken.

Kenmerken licht verstandelijke beperking migranten

De kenmerken van een licht verstandelijke beperking zijn voor niet-westerse migranten niet anders dan voor westerse mensen. Door hun culturele achtergrond zijn ze echter wel vaak dubbel gehandicapt in onze samenleving. In niet-westerse culturen wordt meestal niet volgens het medisch-psychologische model dat wij in Nederland hanteren gedacht. Daardoor wordt het etiket dat je als hulpverlener op dezed mensen plakt minder gemakkelijk geaccepteerd. Verder worden de kenmerken van hun licht verstandelijke beperking versterkt door taalproblemen, het niet begrijpen van ons zorgsysteem, culturele drempels en een beperkt netwerk.

Interessant artikel? Meld je dan nu aan voor onze gratis nieuwsbrief en mis nooit meer iets!

Over de auteur

Redactie

Redactie

Soortgelijke artikelen