![](https://blikophulp.nl/wp-content/uploads/2024/06/Banner-cursus-hechting-BoH-1024x160.jpg)
![](https://i0.wp.com/blikophulp.nl/wp-content/uploads/2024/06/iStockzeecontainerjeugd.jpeg?resize=1170%2C600&ssl=1)
Jeugdcriminaliteit: “De hulpverlening is soms zélf een multiprobleemgezin”
On 02/06/2024 by Redactie StandardJan Dirk de Jong, lector aanpak jeugdcriminaliteit aan de Hogeschool Leiden, richt zich in zijn onderzoek op de preventie van jeugdcriminaliteit. In tegenstelling tot de curatieve aanpakken die zich richten op jongeren die al diep in de criminaliteit verwikkeld zijn, richt De Jong zich op de jongere kinderen, de “welpjes” zoals hij ze noemt. Deze kinderen, vaak vanaf tien jaar oud, vertonen al vroeg antisociaal gedrag, zoals storend gedrag op school en kleine vergrijpen. De Jong benadrukt dat iedereen in de gemeenschap nodig is om deze kinderen te helpen, van jeugdwerkers tot gemeentemedewerkers: “We zien al op hele jonge leeftijd vanaf een jaar of 10, dat antisociale gedrag in de bibliotheek op school noem het maar op. En de mensen in hun omgeving kunnen je ook precies vertellen wie dat zijn.”
Blik op Hulp doet verslag van zijn recente bijdrage aan het congres over georganiseerde criminaliteit en de rol van de jeugd dat vanaf 1 juli ook on-demand te volgen is.
Overlevingsmechanismen
De Jong beschrijft de complexe en vaak moeilijke omstandigheden waarin deze kinderen opgroeien. Ze hebben te maken met problemen thuis, mentale problemen, een onveilige omgeving en armoede. Deze factoren dragen bij aan hun antisociale gedrag. Een voorbeeld dat De Jong aanhaalt is de marshmallowtest. In deze test wordt een kind een marshmallow (of een andere lekkernij) aangeboden en krijgt het kind de keuze om deze direct op te eten of te wachten. Als het kind erin slaagt om 15 minuten te wachten zonder de marshmallow op te eten, krijgt het een tweede marshmallow als beloning. Het experiment is ontworpen om het vermogen van kinderen om bevrediging uit te stellen te meten. De Jong: “Onze doelgroep kijkt heel anders naar zo’n situatie dan dat kindje wat bij mij thuis opgroeit. Die denkt dat er nog nooit een volwassene geweest is die eruit ziet zoals deze meneer die ik kon vertrouwen. Deze kinderen handelen vaak vanuit een overlevingsinstinct, wat hen op korte termijn helpt te overleven, maar hen op lange termijn in de problemen brengt. Dit overlevingsmechanisme wordt echter vaak verkeerd geïnterpreteerd als domheid of onvermogen om vooruit te denken, terwijl het eigenlijk een slimme aanpassing is aan hun moeilijke omstandigheden.”
Straat en migratieachtergrond
De straat speelt een cruciale rol in het leven van deze kinderen. De Jong legt uit dat de straat niet alleen een plek is waar ze criminele vaardigheden leren, maar ook een plek waar ze een gevoel van verbondenheid en veiligheid vinden. Dit is vooral belangrijk voor kinderen met een migratieachtergrond, die niet alleen te maken hebben met armoede en een onveilige thuisomgeving, maar ook met het gevoel dat ze “anders” zijn. Jan Dirk: “Dus ze zijn niet alleen achtergesteld maar ze zijn ook anders. Dat doet iets met je dat doet iets met dat kind. Deze kinderen voelen zich vaak drie keer buitengesloten: door hun economische situatie, door hun migratieachtergrond en door eventuele gedragsstoornissen of beperkingen. Dit gevoel van uitsluiting drijft hen nog meer naar de straat, waar ze wel een gevoel van belonging vinden.”
Falend systeem
Een groot deel van De Jong’s verhaal gaat over het falen van het huidige systeem om deze kinderen effectief te helpen. Hij haalt een voorbeeld aan van een jongerenwerker die succesvol was in het betrekken van jongeren, maar werd tegengewerkt door bureaucratische regels en financiële belangen: “Wat denk je dat er door het hoofd ging van de kinderwerkers die daar ook werkten voor die andere stichting en die soms wat moeite hadden met precies deze doelgroep. Ja die werden toch wat liever geweerd van de activiteit.”
Hij benadrukt dat er een structurele verandering nodig is in hoe jongerenwerk wordt georganiseerd en gefinancierd. “Soms zie je dat verschillende afdelingen van de gemeente met elkaar in conflict komen, wat leidt tot een inefficiënte en onsamenhangende aanpak van jeugdcriminaliteit. Deze bureaucratische hindernissen maken het moeilijk om een effectieve preventieve aanpak te implementeren.”
Derde familie
Volgens De Jong is een integrale aanpak nodig om deze kinderen te helpen. Hij benadrukt dat het niet alleen gaat om het aanpakken van risicofactoren, maar ook om het bieden van positieve perspectieven en liefde. Hij noemt dit de ‘derde familie’, waarbij verschillende professionals samenwerken om een ondersteunend netwerk rond de jongeren te vormen. “Wat is altijd nodig in een jeugdaanpak? Dat weten we ook al lang”, aldus De Jong. “Die sterke regie oppakken en die randvoorwaarden. We weten dit allemaal al lang maar dit is het eerste probleem. Deze derde familie moet een gevoel van veiligheid en verbondenheid bieden, vergelijkbaar met wat de jongeren op straat vinden, maar dan op een positieve en constructieve manier. Dit vereist een gezamenlijke opdracht en een duurzame samenwerking tussen verschillende organisaties en professionals.”
Professionals zelf multiprobleemfamilie
Jan Dirk de Jong benadrukt dat deze ‘derde familie’ van professionals en hun organisaties zelf vaak kampt met interne problemen die hun effectiviteit kunnen ondermijnen. De Jong: “Deze groep van professionals functioneert vaak zélf als een multiprobleemfamilie. Intergenerationele problematiek en gebrek aan samenwerking kunnen leiden tot fragmentatie en wantrouwen binnen de groep. Organisaties en professionals zullen eerst hun eigen samenwerkingsproblemen moeten oplossen voordat ze effectief als een steunende derde familie voor de jongeren kunnen fungeren. Om de jongeren daadwerkelijk te kunnen helpen, moeten de verschillende professionals leren om hun eigen belangen te overstijgen en een gezamenlijke, coherente opdracht te omarmen. Dit vereist het opbouwen van vertrouwen en een duurzame samenwerking, waarbij de focus ligt op het welzijn en de ontwikkeling van de jongeren. Pas dan kan de derde familie een solide en positieve invloed uitoefenen op de levens van deze kwetsbare kinderen.”
Wil je de congreslezing van Jan Dirk de Jong helemaal zien, evenals de lezingen en deelsessies van zes andere experts? Meld je dan aan voor het on-demand volgen van de opnames vanaf 1 juli aanstaande.
![](https://i0.wp.com/blikophulp.nl/wp-content/uploads/2024/06/dr-jan-dirk-de-jong-px1x0x9.jpg?resize=300%2C300&ssl=1)
Dr. Jan Dirk de Jong studeerde sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen op het onderwerp ‘opvallend delinquent groepsgedrag onder (hoofdzakelijk) Marokkaanse straatjongens in Amsterdam Nieuw West.’ Hij werkt als lector Aanpak Jeugdcriminaliteit bij Hogeschool Leiden en als universitair docent bij de sectie Criminologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Interessant artikel? Meld je dan aan voor onze gratis nieuwsbrief en mis nooit meer iets!
Meediscussiëren over dit en andere artikelen kan in onze LinkedIn-groep.