Blik op hulp

Jongens met autisme sneller slachtoffer pestgedrag

Jongens met autisme sneller slachtoffer pestgedrag
september 19
14:11 2018

Jongens met autisme reageren extra boos op pesten en vormen zo een makkelijker doelwit voor pesters. Prof. Dr. Carolien Rieffe publiceerde deze conclusie op basis van onderzoek dat zij samen met haar collega’s deed in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Autism’. Carolien Rieffe is één van de sprekers op het jaarlijks congres over autisme waarvan Blik op Hulp mediapartner is.

Oorzaak en gevolg

Kip of ei, vroeg Rieffe zich af. Zijn kinderen angstig en worden ze daarom gepest of maakt pesten kinderen bang? Om oorzaak en gevolg te onderscheiden onderzochten Rieffe, haar Leidse collega Evelien Broekhof en Sheida Novin van de Universiteit Utrecht jongens met pestgedrag en hun slachtoffers. Eerder onderzoek wees uit dat gepeste jongens angstiger waren dan andere. Dit nieuwe onderzoek volgde de jongens twee jaar lang, waarin de onderzoekers zagen dat langdurig pesten voor een verandering in de gevoelde emoties zorgde. Gepeste jongens werden angstiger en schaamden zich meer.

Bij pesten is niemand gebaat

Rieffe: “Deze uitkomst lag wel in de lijn der verwachting, want je kunt je voorstellen dat iedereen die langdurig gepest wordt onzeker zal worden, hoe sterk je ook in je schoenen staat.’ Niet alleen de slachtoffers veranderden. Datzelfde gold voor jongens met pestgedrag. Zij werden bozer en ervaarden minder schuldgevoel tegenover hun slachtoffers. ‘Daarmee rechtvaardigen ze waarschijnlijk voor zichzelf het pesten. Maar bij pesten is uiteindelijk niemand gebaat. Het is niet alleen slecht voor het kind dat gepest wordt, maar ook voor degenen die pesten, toekijken en niets zeggen of vanaf de zijlijn aanmoedigen. Het betreft de hele groep waar de kinderen deel van uitmaken”.

Vicieuze cirkel

Rieffe spreekt van een vicieuze cirkel van zichzelf versterkende emoties bij gepeste kinderen. Het pesten maakt kinderen boos en angstig, en ze schamen zich meer, zodat ze zich terugtrekken en nog verder buiten de groep komen te staan. Dat geldt zowel voor jongens mét en zonder autisme. Daarnaast reageren jongens met autisme bozer op pesten. Rieffe: “Op zich is het geen verkeerde reactie om voor jezelf op de te komen, wat je doet als je boos wordt. Het gevaar is alleen dat je daardoor weer een makkelijker doelwit wordt”.

Groepsdynamiek

Zowel het probleem als de oplossing van pesten ligt in de groep waar kinderen deel vanuit maken. Rieffe wil niks weten van ‘blaming the victim’ en dus ook niet van de antipestprogramma’s die zich vooral richten op het slachtoffer, zoals trainingen voor sociale vaardigheden. Ze vindt die stigmatiserend werken voor kinderen die gepest worden. Kinderen zouden daardoor zelf ook kunnen gaan geloven dat er iets mis is met ze, terwijl dat helemaal niet de oorzaak van het pesten is. “Het hele systeem van rollen moet veranderen om de dynamiek in de groep te veranderen”, stelt Rieffe. “Er zijn goede programma’s die daarop inspelen en ook effectief blijken, zoals KiVa: samen maken we er een fijne school van!”

Pesten gaat de hele groep aan

“Want elk kind heeft evenveel recht om deel uit te maken van een groep”, vervolgt Rieffe. “Ook het kind dat emotioneler is dan de ander, of het kind dat zich niet zo makkelijk in de groep doet gelden. Boosheid is wel een duidelijk signaal naar de omgeving dat er iets mis is in de groep. Angstige reacties die we vaker zien bij kinderen zonder autisme kunnen makkelijk verborgen blijven voor de leerkrachten. Of ouders weten thuis niet waar die angst vandaan komt, omdat veel kinderen het hun ouders niet willen vertellen”. Als het onderzoek iets oplevert voor jongens met én zonder autisme is het wel dat leerkrachten en schoolleiders actief moeten ingrijpen op pestgedrag. “Dat gaat de hele groep aan”.

Het hele artikel in het wetenschappelijke blad Autism is hier te downloaden. Op het jaarlijks congres over autisme zal Rieffe spreken over meisjes met Autisme.

Interessant artikel? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief en mis nooit meer iets!

Mee discussiëren over dit en andere artikelen kan in onze LinkedIn-groep.

Soortgelijke artikelen