Blik op hulp

Uw recht? Onze gunst! (column)

Uw recht? Onze gunst! (column)
januari 15
13:01 2014
Drs. Carin Wevers is filosoof, docent aan Zuyd Hogeschool en vaste columnist van Blik op Hulp

Drs. Carin Wevers is filosoof, docent aan Zuyd Hogeschool en vaste columnist van Blik op Hulp

Met het toontje van: ‘Eigenlijk vind ik dit totaal onbelangrijk maar om u ter wille te zijn wil ik nog wel een keer uitleggen hoe het zit’ gaf de burgemeester van Almere en voormalig minister van Verkeer en Waterstaat mevrouw Jorritsma ons, de luisteraar van radio 1, een lesje Welzijn Nieuwe Stijl.

`Kijk’ zei ze, ‘de benadering dat we overal maar recht op hebben is gewoon niet meer van deze tijd. Neem nou mijn oude moeder, die heeft een scootmobiel in de schuur staan omdat ze daar volgens de letter der wet recht op had, maar ze heeft er niet 1 keer op gereden. Van dat soort verspilling van overheidsgeld moeten we af.’
Waaruit de luisteraar moet afleiden dat honderdduizenden burgers in Nederland ongebruikte scootmobielen in de schuur hebben staan want anders hoef je je daar als calculerende beleidsmaker natuurlijk niet mee bezig te houden omdat beleid nu eenmaal niet gaat over individuele gevallen, – denk aan Mauro, Wime Dumingo, of het Georgische meisje Renata dat ondanks de constatering van acute leukemie het land werd uitgezet – maar over ‘illegalen’, ‘uitgeprocedeerde asielzoekers’ of ‘te zorgafhankelijke burgers’.

Recht op gezondheidszorg?

Dat het niet meer van deze tijd is om ergens ‘recht op te hebben’ is zelfs voor iedereen die slechts een druppel historisch besef in zich heeft een ridicule uitspraak. Staten waar de rechten van mensen op basale gezondheidszorg niet gegarandeerd worden noemen we – ik neem aan Jorritsma ook – onbeschaafd. Een recht ontstaat omdat we onszelf, de mens, willen beschermen tegen bepaalde misstanden. En onze mensenrechten zijn hiervoor het meest fundamentele instrument. Voor je rechten moet je opkomen en soms moet je je rechten claimen. Voor de eerdergenoemde Illegalen ligt dat overigens net even anders, want hoewel we moeten zeggen dat ze op basis van hun mens-zijn toch mensenrechten hebben is het voor hen een groot probleem deze rechten ook te claimen.

Rechten moet je claimen

Hoe zit of zat het met ons recht op bepaalde voorzieningen zoals de scootmobiel? Werd er zonder dat moedertje Jorritsma daar een formulier voor had ingevuld zomaar ongevraagd een scootmobiel afgeleverd? Hoe goed het in ons land ook allemaal geregeld is, dat lijkt me zeer onwaarschijnlijk: wie niets vraagt, krijgt niets. Je moet er wel zelf achteraan en je melden bij je zorgverzekeraar of het centrale indicatieorgaan. Uiteraard heb je ook geen recht op enig door de overheid gefinancierd vervoer als je je gewoon kunt voortbewegen. Zo kom ik zelf bijvoorbeeld niet voor een scootmobiel in aanmerking omdat er met mijn benen niets mis is en als ik me meld bij de zorgverzekeraar krijg ik geen scootmobiel of rollator omdat ik simpelweg niet aan de voorwaarden voldoe.
We hebben dat ‘rechtens’ zo geregeld omdat we er ooit met zijn allen van overtuigd waren dat je recht hebt op steun en hulp als je dat niet zelf kunt betalen. We vinden het onrechtvaardig dat iemand aan zijn stoel gekluisterd zit puur en alleen omdat hij zich geen rollator of scootmobiel kan veroorloven.
Als er dus mensen – zoals de moeder van Jorritsma – spullen hebben die ze niet nodig hebben, is er blijkbaar met de toetsing vooraf iets misgegaan. Hier is volgens mij een vette beleidsparadox ontstaan. We schaffen het recht op voorzieningen af, want blijkbaar gaven we het ook aan mensen die het niet echt nodig hadden (lees: er wettelijke eigenlijk geen recht op hadden). Als we de redenering van Jorritsma volgen dan moet de wet worden afgeschaft omdat hij niet werkt. Dat is eenzelfde soort redenering als: laten we het verbod op diefstal maar afschaffen, want er zijn toch altijd mensen die zich er niet aan houden.

Geen rechten, maar gunsten

De verworven rechten waren bedoeld om een minimale kwaliteit van het leven van burgers te waarborgen door fundamentele menselijke behoeften zoals bewegingsvrijheid, autonomie en gelijkheid te erkennen.

Maar dat zijn volgens de liberale burgemeester ideeën die niet meer van deze tijd zijn.
Vonden we niet dat het in de derde wereld zo slecht geregeld was omdat mensen daar geen rechten hebben en aangewezen zijn op de giften van charitatieve instellingen? Heeft dat er soms niet toe geleid dat de ontwikkelingswerker van nu een groot deel van zijn tijd bezig is met lobbyen om voor gehandicapten dergelijke rechten ingevoerd te krijgen?

Nee, dan wij, wij zijn hier alweer een stuk verder doorontwikkeld. Wij vinden dat de hulpverleners, geheel in de lijn van Welzijn Nieuwe Stijl, eens stevig met de cliënten moeten praten over wat ‘nodig hebben’ precies is en de zorgvrager moet zich daarbij goed realiseren dat ‘hulp’ geen recht maar een gunst is. Daarom moeten die gesprekken ook plaats vinden aan de keukentafel want dat geeft het ongedwongen – lees rechteloze – karakter weer. Heeft je buurman een auto? Dan jij geen scootmobiel!
Hoe aan die keukentafel vastgesteld gaat worden wie wat krijgt is vooralsnog veelal onduidelijk en kan per gemeente verschillen.

Het kan ook anders…

In Nederland had iedereen, ook zij uit de Quote 500 en onze koninklijke familie recht op een van overheidswege verstrekte scootmobiel. Van deze groep lijkt het me een stuk gepaster om te zeggen dat ze dit ‘niet nodig’ hebben. Is het dus niet voor de hand liggender om in plaats van het recht af te schaffen voor iedereen te zeggen dat alleen zij die het ‘nodig hebben’ dit recht mogen behouden? Dit is ook in overeenstemming met de geest waarin de wet ooit is ontstaan: recht op een menswaardig bestaan door vervulling van de fundamentele levensbehoeften voor een ieder die dit niet zelf kan betalen. Van alle uitgespaarde uren aan de keukentafel met dure hulpverleners kunnen we dan meteen de mensen zo’n fundamenteel recht als de dagelijkse wasbeurt weer teruggeven!
Jorritsma zei het zelf trouwens ook: ‘Ik had toch zelf wel voor mijn moeder die scootmobiel kunnen kopen?’.
En daarin ben ik het voor het eerst hartgrondig met haar eens.

Drs. Carin Wevers is filosoof, docent aan Zuyd Hogeschool en vaste columnist van Blik op Hulp

Geen enkele van haar columns meer missen? Meld je dan aan voor onze gratis nieuwsbrief!

Soortgelijke artikelen

8 Reacties

  1. Salvatore
    Salvatore maart 08, 11:14

    Ik rijd al 16 jaar in een scootmobiel (na 4 rissejlen, door een revalidatiecentrum in Den Haag). Mijn rechterhand kan ik niet meer gebruiken, dus zijn voor-en achteruithandle links geplaatst. Gebruiken doe ik hem elke dag en met veel plezier. Toch ben ik deze week, na de scootmobiel in onze garage geplaatst te hebben, tot mijn enorme schrik zo’n 6 m. achteruit gereden! Waardoor? Door een vrij grote leren handtas die ik schuin over m’n lichaam droeg en die ik, toen ik het sleuteltje rechts van het stuur uit het contact probeerde te halen, klemzette via het linker achteruitrij-handle. Ik schrok zf3 dat het 6m. duurde voor ik de tas opzij kon schuiven en het apparaat stil kon zetten.Rijden na een paar lessen lijkt mij onvermijdelijk, maar zelfs de0n moet je steeds oppassen!

    Reageer op deze reactie
  2. pieter
    pieter mei 23, 13:56

    In principe zijn we onvrij geboren, zonder dat we er weet van hebben is er een regering een bestuursorgaan boven je geplaatst zonder je medeweten. Eerlijk gezegd heb ik niet gevraagd om “Nationaliteit” ergo ik beschouw dat als een Fascistisch systeem. Met de huidige stand van zaken is het heel wel mogelijk iedereen onafhankelijk te maken in zijn eigen zelf voorzienende bubbel. Daar hebben de Grootmachten natuurlijk geen belang bij, deze hebzuchtige organen houden de mensheid liever als slaaf. Uit dat oogpunt bekeken Zijn er inderdaad Goden die planmatig er voor zorgen dat de Mensheid het ultieme geluk oftewel het Paradijs niet kan bereiken. Bestuurders die macht willen houden zijn van nature kortzichtig. Men gaat er eenvoudigweg van uit dat niemand behalve zij zelf capabel zijn. Mijn uitspraak over deze is dat juist een echte Koning de macht en wijsheid moet hebben om anderen van zodanig licht te voorzien dat alle anderen even koninklijk worden. Het omgekeerde is in onze maatschappij al jaren aan de hand: Met andere woorden Wet vervangt respect. Romeinse wetten hebben onze leefgemeenschap verkracht. Ceasar over de oude Friese leefgemeenschappen opgetekend onder anderen door Tacitus: Hoe is het in Godsnaam mogelijk, dat die Friezen met zo weinige wetten zo weinig problemen kennen en Wij Romeinen met onze vele wetten zo vele? Heel simpel Liefde en Respect Liefde bedekt alle zonden. Komen we weer bij Jorritsma: Vraatzucht ontstaat door gebrek aan liefde daarom staat er bij haar oude moedertje een ongebruikte scootmobiel in de schuur. Met vriendelijke groet De Koning der Friezen (ich bin kein Hollander) But Hollanders are Frisians in disguise. The nowadays provincie Friezen are Vikings and the Vikings are Danish and so is the origin of the Frisian Flag

    Reageer op deze reactie
  3. pieter
    pieter mei 23, 13:31

    Helemaal mee eens, uiteindelijk kun je het scharen onder het kopje dat de goeden onder de slechten moeten lijden en niets onmenselijks is ons vreemd. Eerlijk gezegd heb ik medelijden met figuren zoals Jorritsma, vraatzucht is een ernstige ziekte. God behoede haar.

    Reageer op deze reactie
  4. Mevrouw Grand
    Mevrouw Grand januari 21, 13:40

    Hallo, Ik ben parttime adviseur bij een expertisebureau voor jeugdbeleid, samenleving en ontwikkeling.Parttime omdat ik chronisch ziek ben. We houden ons vanzelfsprekend druk bezig met alle transities in onze advisering naar gemeenten. Maar ik wil graag een persoonlijk ervaringsverhaal vertellen. Ik kreeg vorig jaar een agressieve streptococ in mijn voet die binnen een week mijn halve been opat die geamputeerd moest worden. In het ziekenhuis heb ik overigens redelijk doorgewerkt. Lang leve de laptop, internet en de mobiele telefoon. Na een tijdje was ik weer thuis met krukken en een rolstoel. Ik liep absoluut tegen mijn beperkte actieradius op en vroeg de WMO om een leenperiode van een scootmobiel tot ik kon lopen met mijn prothese. Lenene omdat het echt verleden tijd is dat je, net als de moeder van Jorritsma, een scootmobiel voor de rest van je leven krijgt en houdt. Na een lange bureaucratische prodedure werd mijn recht vastgesteld maar het zou daarna nog eens minstens 8 weken duren voor ik hem zou krijgen. Ik ben toen naar Amersfoort gegaan waar 2 jonge ondernemende Nederlands-Turkse jongens een winkel hebben in tweedehandsscootmobielen. Daar heb ik er een gekocht tegen toch nog een fikse prijs. Maar ik kon de stad weer in! Ik kon weer wat van de wereld zien! Ik was weer onafhankelijk en zelfstandig mobiel. Toen ik bijna aan mijn prothese gewend was kreeg ik bericht dat de WMO mijn scootmobiel kon komen brengen. Ik legde mijn situatie uit en zei dat het eigenlijk mosterd na de maaltijd was. Men zei echter dat ik het zelf moest weten. Stel dat ik een ontsteking kreeg of de prothese zou niet meer passen…Dan moet u weer minimaal 8 weken wachten. Ik heb hem aangenomen en mijn eigen scootmobiel weer voor een zacht prijsje doorverkocht via marktplaats. De scootmobiel heeft een jaar werkeloos onder een afdakje gestaan. Toen ik de WMO weer belde om hem op te halen kreeg ik een belachelijke bureaucratische brief met de tekst: Wij hebben vastgesteld dat u geen recht meer heeft op een scootmobiel. Bezwaarschriften kunt u sturen aan.. etc. Ik heb bezwaar aangetekend tegen de badinerende en wantrouwende toon van de brief. Hoezo staat de gemeente dichtbij de zorgvragers? Waarom kan dit allemaal niet flexibeler , sneller en vriendelijker? Dat scheelt per saldo heel erg veel geld en goodwill om er samen iets goeds van te maken. Gedurende mijn ziekte heb ik ook een plan ontwikkeld om in gesprek met andere chronisch zieken en gehandicapten in kleine groepen te brainstormen over mogelijkheden om iets te doen tegen de verspilling van materialen en tijd in de zorg. Zij zijn de experts!Zij zien dagelijks waar het sneller, goedkoper en beter kan. Zorgverleners, verzekeraars en fabrikanten hebben andere belangen. In korte tijd had ik al een hele lijst mogelijke oplossingen verzameld!Graag wil ik dit plan een serieus nieuw leven inblazen. Wie helpt?

    Reageer op deze reactie
    • Carin Wevers
      Carin Wevers januari 28, 23:26

      Ander maal een verhaal uit het leven gegrepen. Hopelijk worden de lijnen straks korter, maar ik vrees het ergste. Succes met uw plan.

      Reageer op deze reactie
  5. Kees Marges
    Kees Marges januari 16, 17:06

    Mooie column. Ik zou het zelf gezegd kunnen hebben en eerlijk gezegd heb ik het ook zo ongeveer gezegd. Maar het had al geen effect toen de besluiten nog genomen moesten worden en nu zijn dit soort teksten wel mooi en kloppen ze ook, maar wel mosterd na de maaltijd. Het zijn de bobo’s van de meeste belangenorganisaties van mensen met beperkingen die het allemaal hebben laten gebeuren en slechts op een enkele onderdeel (pgb want dat is geld) mensen hebben gemobiliseerd tot acties. Die bobo’s lijken het allemaal wel eens te zijn met die fundamentele ommezwaai en laten hooguit zo nu en dan weten dat ze toch wel bezorg (soms erg bezorgd) zijn. Ze schrijven mooie brieven die ze aan iedereen toesturen, maar we horen of lezen nooit wat er per onderdeel van ale die wensen echt gerealiseerd is. Als leden van die belangenorganisaties zouden we de bestuurders eens wat meer onder druk moeten zetten. Maar van een organisatie met een achterban die gemiddeld waarschijnlijk dezelfde politieke opvatting heeft als de meerderheid in het parlement kun je dat misschien niet verwachten. Het komt er ook hier op neer dat je het bestuur en beleid krijgt die bij je past en die je verdient, ook de mensen die iets anders willen en verdienen.

    Reageer op deze reactie

Schrijf een reactie